Co to jest metapoznanie
Metapoznanie to pojęcie wprowadzone w latach 70. przez Johna Flavella, które odnosi się do wiedzy o własnych procesach poznawczych i ich regulacji. Chociaż termin ten może brzmieć skomplikowanie, w rzeczywistości oznacza coś, co robimy wszyscy na co dzień: myślenie o myśleniu.
Metapoznanie obejmuje dwa kluczowe aspekty: wiedzę i regulację.
Wiedza metapoznawcza pozwala nam zrozumieć nasze możliwości poznawcze, charakter zadania, przed którym stoimy, oraz strategie, które możemy zastosować.
Z kolei regulacja metapoznawcza polega na monitorowaniu i kontrolowaniu tych procesów, aby skutecznie osiągać zamierzone cele.
Jak działa metapoznanie
Metapoznanie jest jak mentoring w wersji DIY (do it yourself).
To proces, który wymaga od nas skrupulatnej obserwacji własnych działań i schematów myślowych oraz krytycznej oceny ich skuteczności. Dzięki temu możemy wdrażać strategie, które pomogą nam poprawić nasze wyniki.
Praca nad metapoznaniem jest trudna, ale przynosi realne korzyści. Im lepiej kontrolujemy nasze myśli i działania, tym więcej możemy osiągnąć.
Dlaczego warto pracować nad metapoznaniem
Świadome wykorzystanie technik metapoznawczych wspiera samoregulację i pomaga osiągać lepsze rezultaty, niezależnie od dziedziny, w której działamy.
Naukowcy badają metapoznanie głównie w kontekście systemu edukacji, ale może ono również wspierać naukę eksperckich umiejętności i pozytywnie wpływać na nasze wyniki w różnych dziedzinach życia.
Czym metapoznanie nie jest
Metapoznanie nie jest magiczną techniką, która odmieni nasze życie z dnia na dzień. Nie ma nic wspólnego z programowaniem podświadomości. Jest natomiast uczciwą metodą, która przy rzetelnej pracy przynosi realne korzyści.
Jak metapoznanie różni się od poznania
Poznanie i metapoznanie są ze sobą ściśle powiązane. Strategia poznawcza służy osiąganiu celu, np. nauki języka czy gry w szachy. Strategia metapoznawcza polega na monitorowaniu i regulacji tego procesu. Metapoznanie kontroluje i wpływa na poznanie, pomagając nam dostosować nasze procesy myślowe i działania w celu osiągnięcia lepszych wyników.
Podsumowanie
Metapoznanie to nie tylko abstrakcyjna koncepcja z podręczników psychologii, ale praktyczne narzędzie, które każdy z nas może zastosować w codziennym życiu.
Pozwala nam monitorować i regulować nasze procesy poznawcze, dzięki czemu możemy skuteczniej osiągać cele i rozwijać nasze umiejętności.
Choć wymaga to poświęcenia i samodyscypliny, korzyści płynące z pracy nad metapoznaniem są nieocenione. Dzięki świadomej refleksji nad naszym myśleniem możemy lepiej zrozumieć siebie, poprawić nasze wyniki i w pełni wykorzystać nasz potencjał.
Źródła
Azevedo, R. (2020). Reflections on the field of metacognition: Issues, challenges, and opportunities. Metacognition and Learning, 15, 91-98.
Efklides, A. (2011). Interactions of metacognition with motivation and affect in self-regulated learning: The MASRL model. Educational psychologist, 46(1), 6-25.
Livingston, J. A. (2003). Metacognition: An Overview.
Rhodes, M. G. (2019). Metacognition. Teaching of Psychology, 46(2), 168-175.
Świeży, M. (2011). Metapoznawcze aspekty nabywania umiejętności (Doctoral dissertation).
Teaching & Learning Team, Cambridge International. (2019). Metacognition. Cambridge Assessment International Education. https://www.cambridgeinternational.org/images/272307-metacognition.pdf
Teaching & Learning Team, Cambridge International. (n.d.). Getting started with Metacognition. Cambridge Assessment International Education. https://cambridge-community.org.uk/professional-development/gswmeta/index.html